بیوگرافی میلوش فورمن ، کارگردانی که دنیای دیوانگان را به تصویر کشید

-میلوش فورمن : زادهٔ ۱۸ فوریه ۱۹۳۲ در چاسلاف، چکسلواکی (اکنون جمهوری چک)

میلوش فورمن«میلوش فورمن» با نام کامل «یان توماش فورمن» متولد هجدهم فوریه ۱۹۳۲ در چک‌واسلواکی سابق و فارغ‌التحصیل آکادمی هنرهای نمایشی در پراگ است.

پدرش یهودی و مادرش پروتستان است. در اوایل کودکی، با از دست دادن پدر و مادرش در اردوگاه آلمانی اسرای جنگی آشویتز، یتیم شد. پدرش به خاطر عضویت در یک گروه مقاومت چک و مادرش به خاطر خرید و فروش غیرقانونی خواربار، زندانی شدند.

میلوش فورمن را می‌توان سرشناس‌ترین چهره سینمایی جمهوری چک نامید که تاکنون دوبار موفق به کسب جایزه اسکار بهترین کارگردانی شده است. «فورمن» پیش از آن‌که برای ساخت اولین فیلم بلند خود به آمریکا برود، چندین اثر کمدی در کشورش تولید کرد.

پس از سفر به آمریکا، میلوش فورمن به مقام استادی دانشگاه کلمبیا در رشته فیلم‌سازی رسید. وی در سال ۱۹۶۳ اولین فیلم بلندش را به‌نام «رقابت استعداد» ساخت، اما با ساخت فیلم «پیتر سیاه» در سال ۱۹۶۴ بود که «فورمن» نامی برای خود در در عرصه بین‌المللی به‌دست آورد. وی دو سال بعد با فیلم ضعیف «توپ مرد آتش‌نشان» یکی از شکست‌های سینمایی‌اش را تجربه کرد.

اولین موفقیت چشمگیر او در سال ۱۹۷۵ رقم خورد؛ زمانی‌که با اقتباس از رمان «کن کیسی»، فیلم «پرواز بر فراز آشیانه فاخته» را ساخت و توانست با این فیلم پنج جایزه‌ی اسکار، از جمله بهترین کارگردانی را به‌دست آورد.

«میلوش فورمن» در سال ۱۹۷۷ به شهروندی آمریکا درآمد و با حمایت استودیوهای فیلم‌سازی هالیوود، موفقیت‌های بعدی‌اش را تضمین کرد. «آمادئوس» (۱۹۸۴) دیگر شاهکار «میلوش فورمن» است که هشت جایزه اسکار از جمله بهترین کارگردانی را برای او به‌همراه آورد.

پس از آن وی در سال ۱۹۹۶ با فیلم «مردم علیه لاری فلینت» نامزد بهترین کارگردانی اسکار شد. فیلم‌های آغازین دوران فعالیت سینمایی «فورمن» نزد هموطنانش در چک‌واسلواکی بسیار محبوب بودند؛ تا جایی‌که استعارات و عبارات فیلم‌های او در مکالمات عامیانه مردم مورد استفاده قرار می‌گرفت.

«میلوش فورمن» تا کنون ۱۸ فیلم بلند ساخته است که آخرین آن‌ها به‌نام «اشباح مونیخ» بود. «رگتایم» (۱۹۸۱)، «والمونت» (۱۹۸۹) و «مردی روی ماه» (۱۹۹۹) از دیگر ساخته‌های معروف «فورمن» هستند.

میلوش فورمن در سال ۱۹۶۳ اولین فیلم بلندش را به‌نام «رقابت استعداد» ساخت، اما با ساخت فیلم «پیتر سیاه» در سال ۱۹۶۴ بود که «فورمن» نامی برای خود در در عرصه بین‌المللی به‌دست آورد. وی دو سال بعد با فیلم ضعیف «توپ مرد آتش‌نشان» یکی از شکست‌های سینمایی‌اش را تجربه کرد.

90nq5c5wjzbj2r8vx0ljxgikkjnپرواز بر فراز آشیانه فاخته (این فیلم در ایران با نام دیوانه از قفس پرید به نمایش در آمد)
در سال ۱۹۶۲ رمان «پرواز بر آشیانه فاخته » نوشته «کن کیسی» منتشر شد. رمان پر سر و صدای «کیسی» توجه «کرک داگلاس» – بازیگر، تهیه کننده- را به خود جلب کرد و در سال ۱۹۶۵ ، «کرک داگلاس» امتیاز ساختن فیلمی بر مبنای این رمان را از «کیسی» خرید ، علیرغم اجرای روی صحنه تئاتر، «داگلاس» امکان ساختن این فیلم را تا ده سال بعد پیدا نکرد.

در سال ۱۹۷۵ «کرک داگلاس » آنقدر جوان نبود که نقش «مک مورفی » را بازی کند و پس از مشورت سرانجام «میلوش فورمن» اهل چک به عنوان کارگردان و«جک نیکلسون» به عنوان ایفا گر نقش «مک مورفی » انتخاب شد.

داستان فیلم در مورد رندل پاتریک مک مورفی است. وی به جرم تجاوز دستگیر شده است و به حکم دادگاه او را برای بررسی وضعیت روانیش به بیمارستان روانی ایالتی می فرستند.

به راستی دیوانه کیست و به چه کسی دیوانه گفته می شود؟ خط دیوانگی کجاست و دنیای دیوانگان چگونه است؟؟ اینها مسائلی است که در طول زمانها و با دیدن شخصی که دچار اختلالات روانی است بیشتر در ذهن ما نقش می بندد.

میلوش فورمن یکی از اشخاصی است که توانسته است با ساخت فیلمی در این زمینه بیننده را لحظاتی با دنیای دیوانگان همراه کند و الحق که این کار را عالی انجام داده است. فورمن یکی از معدود کارگردانان زنده است که تا به حال توانسته است ۲ بار افتخار دریافت جایزه اسکار را داشته باشد.

میلوش فورمن بیشتر شهرتش را مدیون فیلم پرواز بر فراز آشیانه فاخته یا همان دیوانه ای از قفس پرید می باشد که ساخته سال ۱۹۷۵ است. این فیلم تحسین بسیاری از منتقدان را به خود معطوف ساخت و بسیاری از جوایز معتبر سراسر جهان را در کارنامه اش ثبت کرد.

3rpcpyw5fkwjmwrng2rpusfkcv2آمادئوس
بعد از فیلم به یاد ماندنی «پرواز بر فراز آشیانه فاخته» که میلوش فورمن آن را جلوی دوربین برد، «آمادئوس» دومین قله کارنامه او به شمار می‌رود. فیلمی روان با داستانی جذاب که ده سال آخر زندگی ولفگانگ آمادئوس موتزارت را به تصویر کشیده است. فیلمی که برخلاف هم‌پایه‌هایش در ژانر بیوگرافی خوش‌ساخت از کار در آمد و عموم منتقدین و سینماروهای غیرحرفه‌ای را به تحسین واداشت.

این فیلم نگاهی است به زندگی آهنگ ساز مشهور “ولفانگ آمادئوس موتزارت” که از زبان موسیقی دان برجسته دیگری به نام “آنتونیو سالیری” نقل میشود. لازم به ذکر است که این فیلم لزوما منطبق با واقعیات تاریخی نیست.

این فیلم بر اساس نمایشنامه‌ای به همین نام از پیتر شافر ساخته شده است و کمابیش به زندگی دو موسیقیدان ساکن وین اتریش، ولفگانگ آمادئوس موتسارت و آنتونیو سالیه‌ری، در نیمهٔ دوم قرن هجدهم می‌پردازد.

آمادئوس نامزد دریافت ۵۳ جایزه شد و توانست ۴۰ جایزه را بدست آورد. این جوایز شامل ۸ جایزه اسکار، ۴ جایزه بافتا، ۴ جایزه گلدن گلوب و یک جایزه دی جی اِی می‌باشد.

فیلمبرداری صحنه های فیلم در در شهرهای وین، پراگ و کرومریز انجام شده است. داستان این فیلم درباره زندگی و مرگ موتسارت و سالیه‌ری آمیخته به اغراق است و از لحاظ تاریخی سندیت ندارد.

مدت زمان قابل توجهی از فیلم اختصاص دارد به اپراهایی که در آن موزارت آهنگساز و رهبر موسیقی بوده و هر کدام از این اجراها فضای بصری و دیداری خاصی را به فیلم تزریق می کنند.

آنچه سرآمد سینمای فورمن است توجه به خصوص به ماهیت و سرشت افعال انسانی است. در سینمای او، نجات افراد و ختم غائله‌ها اهمیت ندارد، آنچه مهم است کیفیت نگرش آدمهای خلق شده توسط اوست. آدمهایی که ما به ازای بیرونی دارند و در خارج از ذهن وجود خارجی می‌یابند. انسانهایی که او می‌آفریند تمایل به برون‌ریزی داشته و خود را محبوس نمی‌کنند.

غایت آمال ایشان زندگی با روالی معمولی و در قالب کلیشه است و نمی‌توان از آنها انتظار افکار یا اعمال خارق‌العاده داشت هر چند که با ظرافت تمام، هر تصمیمی که می‌گیرند یک اتفاق محسوب می‌شود و در حوزه زیبایی‌شناسی می‌توان نرمال‌ترین فعل قهرمانان فورمن را «اتفاق نمایشی» نامگذاری کرد و آن را در قالب یک فیلم نامه تکرار نشدنی گنجاند.

سینمای میلوش فورمن سهل و ممتنع است و مکاشفتی در رفتار انسانی را طلب می‌کند، رفتاری که توسط جامعه، عرف، فرهنگ، مادیات و حتی دولت تعریف و بازنگری می‌گردد. جامعه‌شناسی فورمن با توجه به محوریت انسان و هنجارهای او با محیط پیرامونش ساختار سینمای او را تشکیل می‌دهد. این ساختار چارچوب سه فیلم مهم او یعنی پرواز بر فراز آشیانه فاخته، آمادئوس و مردی روی ماه را تشکیل می‌دهد. نگاه او به انسان بدون نگاه او به محیطش عبث به نظر می‌رسد و هرآنچه شخصیتهای او انجام می‌دهند انعکاس رفتارهای بیرونی است و این مطلب داستانهای او را در حوزه روانشناسی نیز پراهمیت جلوه می‌دهد.

آمادئوس اما ویژگیهای دیگری نیز دارد. تقابل انسان و مذهب یکی از ستونهای اساسی تشکیل دهنده ساختمان فیلم است. مردی که به شدت مذهبی است و از رعایت کوچکترین احکام و موازین الهی سرباز نمی‌زند و از پرهیزکاری به عدم تعادل و یاس دینی و در نهایت تخلیه ایمان می‌رسد و مسیح را برای بار دوم به صلیب می‌کشد، و تمام ادله این روند خطی و بیمارگونه در فیلم به تصویر کشیده می‌شود.

شخصیتهای آمادئوس به غایت قهرمان نیستند، آنها به یک اندازه از بینش، عقل، تدبیر، حسادت و طمع برخوردار هستند. هیچ‌کس عمل محیرالعقولی انجام نمی‌دهد و درک آدمها از یکدیگر قابل تامل است. بورژوازی یکی از مسائلی است که در یکی از لایه‌های این فیلم مستور است. رعایت آداب مخصوص درباری و توجه قشر بالای جامعه به هنر و اپرا، اهمیت به اشراف‌زادگی که مسائل دسته چندم ادبیات و سینما هستند در گوشه و کنار فیلم تبیین و تعریف می‌گردند.

میلوش فورمن

جوایز و افتخارات میلوش فورمن

جوایز اسکار
۱۹۷۵: دیوانه از قفس پرید (برنده)
۱۹۸۴: آمادئوس (برنده)
۱۹۹۶: مردم علیه لری فلینت (نامزدی)

گلدن گلوب
سی و سومین مراسم گلدن گلوب: دیوانه از قفس پرید (برنده)
چهل و دومین مراسم گلدن گلوب: آمادئوس (برنده)
سی و نهمین مراسم گلدن گلوب: رگتایم (نامزدی)
پنجاه و چهارمین مراسم گلدن گلوب: مردم علیه لری فلینت (برنده)

کن
۱۹۷۱: فرار از خانه (برنده جایزه بزرگ)
۱۹۶۸: The Fireman’s Ball (نامزدی)

برلیناله
۱۹۹۹: مرد روی ماه (برنده)
۱۹۹۷: مردم علیه لری فلینت (برنده)

بفتا
۳۰مین دوره جوایز بفتا: دیوانه از قفس پرید (برنده)
سی و نهمین دوره جوایز بفتا: آمادئوس (نامزدی)
۱۹۷۱: فرار از خانه (نامزدی – بهترین فیلم)
۱۹۷۱: فرار از خانه (نامزدی – بهترین فیلمنامه)

milos-formanجایزه سزار
۱۹۸۴: آمادئوس (برنده)
۱۹۷۵: دیوانه از قفس پرید (نامزدی)
۱۹۷۹: مو (نامزدی)
۱۹۸۹: Valmont (نامزدی)

دیوید دی دوناتلو
۱۹۷۵: دیوانه از قفس پرید (برنده)
۱۹۸۴: آمادئوس (برنده – بهترین فیلم)
۱۹۸۴: آمادئوس (برنده – بهترین فیلمنامه)
۱۹۷۹: مو (برنده)

آکادمی فیلم اروپا
۱۹۹۶: مردم علیه لری فلینت – Award for European contribution to world cinema – screen Prix International (برنده)

جایزه دولتی کلمنت گوتوالد
۱۹۶۵: Loves of a Blonde (برنده)

شیر چک
۱۹۹۷: Contribution to سینمای جمهوری چک (برنده)

i6jnmo6vynstay23kuhowetx6bsفیلم شناسی میلوش فورمن

کارگردانی
۱۹۶۳ Kdyby ty muziky nebyly
۱۹۶۳ Audition (Konkurs)
۱۹۶۴ پیتر سیاه (Černý Petr)
۱۹۶۴ Loves of a Blonde (Lásky jedné plavovlásky)
۱۹۶۶ Dobّe placenل prochلzka (A well paid walk)
۱۹۶۷ The Firemen’s Ball (Hoّی, mل panenko)
۱۹۷۱ فرار از خانه
۱۹۷۳ Visions of Eight
۱۹۷۵ دیوانه از قفس پرید
۱۹۷۹ مو
۱۹۸۱ رگتایم
۱۹۸۴ آمادئوس
۱۹۸۹ Valmont
۱۹۹۶ مردم علیه لری فلینت
۱۹۹۹ مرد روی ماه
۲۰۰۶ اشباح گویا

 

 

 

منابع : وبسایت نقد فارسی – ویکی پدیا – IMDb – ایسنا – وبسایت شیراز طنز
ویرایش و نشر : ایران ادیب

یک دیدگاه در “بیوگرافی میلوش فورمن ، کارگردانی که دنیای دیوانگان را به تصویر کشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *